Święty Mikołaj to jeden z najbardziej czczonych świętych Kościoła Wschodniego – obecny w ikonach, legendach i modlitwie Karpat, Podkarpacia i całej chrześcijańskiej wschodniej tradycji. W ikonach jest biskupem Miry Licyjskiej, człowiekiem wielkiej dobroci, wrażliwości i odwagi. Jego postać wykracza daleko poza „opowieści zimowe” i współczesny marketing – jest symbolem tego, co najprostsze
i najważniejsze: pomocy potrzebującym.

Mikołaj żył na przełomie III i IV wieku, był biskupem w Mirze Licyjskiej (dzisiejsza Turcja) i zasłynął czynami miłosierdzia, będąc obrońcą bezbronnych i pomocnikiem ubogich. Niejednokrotnie ratował ubogie rodziny, pomagał dziewczętom zagrożonym niewolą i nędzą, wykupywał więźniów, wspierał tych, którzy nie mieli do kogo się zwrócić.

W tradycji wschodniej nazywany jest „Obrońcą w potrzebie”, „Szybkim pomocnikiem”, „Cudotwórcą” – bo jego wstawiennictwo wzywano w sytuacjach granicznych: podczas choroby, głodu, burzy na morzu, a nawet konfliktów sąsiedzkich.

To dlatego jego ikony wisiały niemal w każdym domu wschodnich Karpat – od Huculszczyzny po Łemkowszczyznę.

W ikonografii wschodniej Mikołaj ukazywany jest w sposób spokojny, pełen łagodności, jako biskup niosący błogosławieństwo. Najczęściej pokazywano go z Ewangeliarzem i gestem błogosławieństwa, obok Chrystusa i Bogurodzicy, półpostaciowo, czy też pełnej postaci. Pokazywano go z ikoną Chrystusa i ikoną Matki Bożej unoszącymi omoforion (symbol jego autorytetu biskupiego); z cechami danej szkoły malarskiej – surową novogrodzką, zmiękczoną moskiewską, czy harmonijną kijowską.

W Karpackiej tradycji ikon szczególnie popularne były ikony półpostaciowe – niewielkie, domowe, przeznaczone do codziennej modlitwy.

Wzór, który stał się inspiracją dla wielu pracowni – także naszej – to ikona św. Mikołaja z Kijowa (XVII w.), należąca do klasycznej szkoły malarstwa kijowskiego.

Cechuje ją: łagodna, pogodna twarz, subtelny modelunek światła, harmonijny układ barw, elegancki omoforion z krzyżami, lekko barokowy, ale wciąż kanoniczny styl.

Ikony kijowskie łączą duchowość wczesnej Rusi z wrażliwością późniejszego baroku – dlatego są tak cenione i często powielane jako wzorce ikonograficzne.

To właśnie takie przedstawienia były w domach i cerkwiach naszej części Karpat – na pograniczu kultur, ale z jedną, spójną duchową tradycją.

Ikona przywraca nas do jego duchowego źródła.

Dlaczego ikonografia św. Mikołaja jest tak ważna dla naszej pracowni? W Pracowni Ikon Veraikon chętnie wracamy do wizerunków św. Mikołaja, bo: to święty bliski mieszkańcom Karpat, jego ikonografia jest pełna duchowego ciepła i delikatności, jest patronem ludzi prostych, rodzin, podróżnych, chorych i wszystkich „w potrzebie”, jego oblicze w ikonie jest „ikoną dobroci” – i tego nasi goście często szukają.

Ikona św. Mikołaja to piękny prezent, dar modlitwy i znak bliskości Boga.

Modlitwa do św. Mikołaja – zaczerpnięta z tradycji Wschodu

Święty Mikołaju, Cudotwórco i Obrońco,

spójrz łaskawie na tych, którzy potrzebują pomocy.
Uproś nam serce wrażliwe, odwagę czynienia dobra,
i światło, które prowadzi ku Chrystusowi.

W Pracowni Ikon Veraikon w Cisnej tworzymy ikony inspirowane tymi dawnymi przedstawieniami –
w technice tempery jajowej, z zachowaniem kanonu i duchowego wymiaru ikony.

Zapraszamy do odwiedzin pracowni, obejrzenia gotowych ikon oraz rozmowy o możliwości zamówienia ikony św. Mikołaja, dostosowanej do Waszych potrzeb – do domu, kaplicy lub na prezent.

T.B.