Pracownia Ikon Veraikon

38 – 607 Cisna 4

Kontak email:

[email protected]

www:

ikony.bieszczady.net.pl

Tag title

Autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et dolore feugait.

Tag Archive ikona

14/08/2026

Maryja, która słucha. Maryja pośród ziół i kwiatów.

By Jadwiga Denisiuk In , ,

Dzisiaj chcemy opowiedzieć o dwóch ikonach, które powstały w naszej Pracowni i które na różne sposoby prowadzą do tajemnicy Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

15 sierpnia w polskiej pobożności spotykają się wielka tajemnica wiary i rzeczy bardzo bliskie: pielgrzymia droga, wysłuchana prośba, kłosy, zioła i kwiaty przynoszone do kościoła. Te dwa wizerunki Maryi opowiadają o tym spotkaniu na dwa różne, ale dopełniające się sposoby.

Matka Boża Kalwaryjska – Matka Słuchająca.

Ikona Matki Bożej Kalwaryjskiej wykonana w Pracowni Veraikon według cudownego wizerunku
z Kalwarii Pacławskiej.

Kalwaria Pacławska leży niedaleko Przemyśla, na wzgórzach przeciętych dolinami, lasami i łąkami. Sanktuarium nie kończy się tu na murach bazyliki. Tworzą je także dróżki i kaplice rozłożone
w krajobrazie, prowadzące pielgrzymów przez wydarzenia z życia Chrystusa i Maryi. Z tego powodu miejsce bywa nazywane Jerozolimą Wschodu, a ze względu na kult Matki Bożej – Jasną Górą Podkarpacia.

Co roku w sierpniu przybywa tu wielotysięczna rzesza pielgrzymów. Wielki Odpust Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest czasem wspólnej modlitwy, dróżek, procesji, spowiedzi i czuwania. W 2026 roku uroczystości zaplanowano od 9 do 16 sierpnia. Nie jest to jednodniowe wydarzenie, ale kilka dni, podczas których ludzie przynoszą swoje intencje, wdzięczność i nadzieję.

W centrum tego miejsca znajduje się wizerunek Matki Bożej Kalwaryjskiej, nazywanej Matką Słuchającą. Maryja została przedstawiona jako Królowa. Trzyma berło, a na Jej kolanach siedzi Dzieciątko Jezus, które błogosławi i podtrzymuje kulę ziemską. Szczególny detal łatwo zauważyć dopiero po chwili: spod włosów Maryi wyraźnie widać jedno odsłonięte ucho.

To odkryte ucho nie jest jedynie osobliwością malarską. Dla pielgrzymów staje się znakiem,
że Maryja słucha. Przyjmuje prośby ludzi, także te, których nie potrafią wypowiedzieć głośno,
i przedstawia je swojemu Synowi. Właśnie dlatego tytuł „Matka Słuchająca” jest tak bliski tym, którzy przychodzą do Kalwarii Pacławskiej z własną historią, z własnymi troskami.

Nasza ikona zachowuje ten najważniejszy rys wizerunku. Maryja patrzy spokojnie i uważnie, bez gestu oddalenia. U podnóża ikony widnieje łacińskie słowo „Vigilamus” – „Czuwamy”. Dobrze oddaje ono charakter Kalwarii Pacławskiej jako miejsca pielgrzymowania, modlitwy na dróżkach
i czuwania, także nocnego, przy Maryi. Nawiązuje także do maryjnej formuły „Tui memores, vigilamus” – „Pamiętając o Tobie, czuwamy”.

Nie tylko dwie kalwarie

Czasem można spotkać stwierdzenie, że w Polsce istnieją tylko dwie kalwarie: Zebrzydowska
i Pacławska. Nie jest to ścisłe. Kalwaria Zebrzydowska jest pierwszym polskim założeniem tego typu i jednym z najważniejszych, a Kalwaria Pacławska należy do najbardziej znanych ośrodków pielgrzymkowych południowo-wschodniej Polski. Istnieją jednak również inne historyczne zespoły kalwaryjskie, między innymi w Pakości, Wejherowie i Wambierzycach.

Kalwarię Pacławską wyróżnia przede wszystkim silne połączenie kultu Męki Pańskiej z kultem Maryi Słuchającej. Pielgrzymi modlą się, przemierzając drogę prowadzącą pod górę i w dół, przez las i otwartą przestrzeń. Przy kolejnych stacjach odprawiane są nabożeństwa, a modlitwa łączy się tu z drogą, czasem i fizycznym trudem.

Matka Boża Zielna – święto, które pachnie sierpniem.

Ikona Matki Bożej Zielnej wykonana według wzoru Joli Pyś-Miklasz.

15 sierpnia Kościół obchodzi Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W Polsce ten dzień ma także drugą, bardzo żywą nazwę: Matki Bożej Zielnej. Do kościołów nadal przynosimy bukiety ułożone z tego, co dojrzewa i kwitnie wokół nas – ze zbóż, ziół, kwiatów ogrodowych
i polnych, a niekiedy także z owoców.

Każdy bukiet wygląda inaczej. Jeden jest niewielki i prosty, drugi pełen barw. W jednym dominuje mięta i macierzanka, w innym kłosy pszenicy, dalie, floksy albo nawłoć. Nie chodzi o idealną kompozycję. Najważniejsze jest to, że człowiek przynosi Bogu część własnej codzienności: pracę rąk, rośliny z własnego ogrodu, dojrzałość pól i wdzięczność za to, co wyrosło.

Ikona Matki Bożej Zielnej według wzoru Joli Pyś-Miklasz nie pokazuje Maryi na tronie ani
w uroczystej procesji. Maryja stoi pośród kwiatów. Sama trzyma bukiet, a Jej głowę otaczają kłosy
i drobne rośliny. Czerwień płaszcza i głęboki błękit sukni są mocne, ale całość pozostaje ciepła
i bliska. To wizerunek, który łączy niebo z sierpniową ziemią.

Ta ikona jest dla nas również osobistym wspomnieniem Joli. Jej sposób patrzenia na święto nie był chłodny ani podręcznikowy. Zobaczyła Maryję wśród roślin, które ludzie naprawdę zbierają i niosą do kościoła. Dlatego ten obraz nie opowiada o dawno minionym zwyczaju. Opowiada o tradycji, która nadal trwa – w parafiach, rodzinach, ogrodach i przydrożnych kapliczkach.

Wniebowzięcie mówi o życiu, które nie kończy się w grobie. Matka Boża Zielna przypomina o tej prawdzie za pomocą rzeczy kruchych i przemijających. Zioła wyschną, kwiaty stracą kolor, kłosy zostaną wymłócone. A jednak właśnie je przynosimy do poświęcenia, jakbyśmy chcieli powiedzieć: wszystko, co rodzi ziemia i wszystko, czym żyjemy, oddajemy Bogu z wdzięcznością.

Dwa obrazy, jedna opowieść

Matka Boża Kalwaryjska słucha ludzkich próśb. Matka Boża Zielna przyjmuje wdzięczność za życie i plony. Pierwszy wizerunek prowadzi nas na pielgrzymią drogę, drugi zatrzymuje przy tym,
co rośnie blisko domu. Oba mówią jednak o tej samej obecności Maryi – bliskiej człowiekowi
i prowadzącej do Chrystusa.

W sierpniu te dwa przedstawienia spotykają się szczególnie mocno. Pielgrzymi zmierzają do sanktuariów, przechodzą dróżki, czuwają i powierzają swoje intencje. W parafialnych kościołach pojawiają się bukiety ziół, zbóż i kwiatów. Wielka tajemnica Wniebowzięcia zostaje wpisana
w konkretne miejsca, ludzkie drogi i krajobraz końca lata.

Zaproszenie do Veraikon

Obie ikony można zobaczyć w Pracowni i Galerii Ikon Veraikon w Cisnej. W pracowni wykonujemy także ikony na zamówienie – z zachowaniem charakteru wybranego wizerunku, na desce
i w formacie uzgodnionym z osobą zamawiającą.

Najważniejsze jest dla nas jednak to, aby ikona nie była tylko dekoracją. Ma prowadzić do spotkania, modlitwy i pamięci. Dlatego chętnie opowiadamy o pochodzeniu wzoru, jego symbolice
i miejscu, z którym jest związany.

TB

Źródła wykorzystane przy opracowaniu:

  1. Bazylika Mniejsza w Kalwarii Pacławskiej, „Cudowny Obraz MB”. https://kalwaria.franciszkanie.pl/cudowny-obraz-mb/ 
  2. Bazylika Mniejsza w Kalwarii Pacławskiej, „Wielki Odpust Kalwaryjski”. https://kalwaria.franciszkanie.pl/wielki-odpust-kalwaryjski/ 
  3. Bazylika Mniejsza w Kalwarii Pacławskiej, program Wielkiego Odpustu 2026. https://kalwaria.franciszkanie.pl/ 
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Kalwaria Zebrzydowska. https://nid.pl/miejsca/kalwaria-zebrzydowska/ 
  5. Zabytek.pl, zespół Kalwarii Pakoskiej. https://zabytek.pl/pl/obiekty/pakosc-zespol-kalwarii 
  6. Zabytek.pl, sanktuarium i kalwaria w Wambierzycach. https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-258982 
  7. Portal Gov.pl, „15 sierpnia – święto narodowe i religijne”. https://www.gov.pl/web/arimr/15-sierpnia–swieto-narodowe-i-religijne 
29/05/2026

Trójca Święta według Andrieja Rublowa.Ikona z pracowni Veraikon.

By Jadwiga Denisiuk In , ,

Uroczystość Trójcy Świętej to jeden z tych dni w roku liturgicznym, który bardziej zaprasza do zatrzymania niż do pośpiechu. Właśnie w tym duchu powstała w naszej pracowni nowa ikona, namalowana w oparciu o jeden z najpiękniejszych obrazów całej tradycji chrześcijańskiej, czyli Trójcę Świętą według Andrieja Rublowa. Ikona powstała na początku XV wieku i wyszła spod ręki mnicha i ikonopisarza, który przez całe życie dojrzewał do tego dzieła duchowo i warsztatowo, czerpiąc z bogatej tradycji swoich poprzedników. Rosyjski teolog i myśliciel Paweł Florenski napisał o niej słowa, które do dziś nie tracą na sile: „Istnieje ikona Trójcy Świętej Andrieja Rublowa, a zatem istnieje Bóg”.

Punktem wyjścia była biblijna scena gościnności Abrahama. Rublow ograniczył jednak narrację do tego, co najważniejsze, i zostawił przed nami trzech aniołów siedzących przy stole. Dzięki temu ikona nie opowiada już tylko o wydarzeniu z Księgi Rodzaju, ale prowadzi ku samej tajemnicy Boga.

Pierwsza rzecz, która przyciąga wzrok, to harmonia całej kompozycji. Postacie tworzą zamknięty, łagodny krąg. Nie ma tu napięcia ani gwałtownych ruchów. Wszystko jest spokojne i uporządkowane, żadna z postaci nie dominuje nad pozostałymi. Sam ten układ mówi o jedności, zgodzie i wzajemnym wsłuchaniu.

W centrum stoi stół, który wygląda jak ołtarz. Spoczywający na nim kielich przypomina o ofierze Chrystusa i o darze przyjmowanym z miłości. Na przedzie tego stołu Rublow namalował niewielki prostokąt. Interpretatorzy ikony widzą w nim znak miejsca, w którym w pierwotnych kościołach przechowywano relikwie świętych i konsekrowane postacie eucharystyczne. To szczegół drobny, ale znaczący: zaprasza wiernych do włączenia się w tę świętą ucztę, mówi, że i dla nich jest przy tym stole miejsce. Równie ważne są elementy tła: dom jako znak Ojca i Bożego domu, drzewo przywołujące życie i zapowiedź krzyża, góra mówiąca o duchowym wzrastaniu. Nawet tło nie jest tu dekoracją, lecz częścią przesłania.

Głębokiej treści teologicznej nośnikiem są przede wszystkim kolory szat. Anioł po lewej stronie, utożsamiany z Bogiem Ojcem, odziany jest w szaty o barwach niemal nieuchwytnych: pastelowych, świetlistych, przenikniętych złotym blaskiem. Pod zewnętrznym płaszczem widać skrawek błękitu, koloru czystej boskości. Przezroczystość i nieuchwytność szaty mówią o tym, że Boga Ojca nie można zobaczyć ani ogarnąć rozumem. Złoto i purpura delikatnie obecne w płaszczu wskazują na Jego majestat i królewską godność. Nad głową tego anioła Rublow namalował dom, nawiązując do słów Jezusa o wielu mieszkaniach w domu Ojca.

Postać środkowa, Syn Boży, nosi szaty o najbardziej wyrazistych barwach całej ikony. Intensywny błękit chitonu mówi o Jego Boskiej naturze, a purpura wierzchniego płaszcza jest kolorem królewskości, ale też męczeństwa i ofiary. Właśnie przez purpurę ikona przypomina o wcieleniu i ofierze Chrystusa, który przyjął ludzkie ciało i oddał za nie życie. Nad Jego głową widnieje drzewo, dąb Mamre z biblijnego opisu, a zarazem znak życia i zapowiedź krzyża.

Trzeci anioł, po prawej stronie, symbolizuje Ducha Świętego. Jego szaty utrzymane są w zieleni, kolorze życia, odrodzenia i wiosennego tchnienia. W tradycji ikonograficznej zieleń jest kolorem kluczowym dla Trzeciej Osoby Trójcy, Ducha Ożywiciela, który tchnie nowym życiem w świecie. W tle za tą postacią Rublow umieścił górę, znak wzniesienia i drogi ku Bogu.

Gesty i wzajemne pochylenia dopełniają całość. Dwaj aniołowie subtelnie skłaniają głowy ku pierwszemu, wyrażając posłuszeństwo i wewnętrzną jedność. Delikatne ruchy dłoni nie rozbijają ciszy, lecz ją pogłębiają. Ikona nie próbuje wszystkiego wyjaśnić. Nie narzuca się. Prowadzi patrzącego ku skupieniu i wewnętrznemu ładowi.

Ikona powstała w naszej pracowni tradycyjną techniką tempery jajowej na desce przygotowanej zgodnie z wielowiekową tradycją. Przy jej tworzeniu kierowałyśmy się tymi samymi zasadami, które przyświecają Veraikon od 1990 roku: rzetelnością warsztatu, szacunkiem do tradycji i świadomością, że ikona to modlitwa wyrażona pędzlem i farbą.

Zapraszamy do odwiedzenia naszej pracowni w Cisnej. Ikonę tę można zobaczyć, kontemplować, porozmawiać o niej, a może i zapragnąć, by już ją mieć blisko.

08/12/2025

Święty Mikołaj z Miry Licyjskiej – patron serc i ikona dobroci.

By Jadwiga Denisiuk In , ,

Święty Mikołaj to jeden z najbardziej czczonych świętych Kościoła Wschodniego – obecny w ikonach, legendach i modlitwie Karpat, Podkarpacia i całej chrześcijańskiej wschodniej tradycji. W ikonach jest biskupem Miry Licyjskiej, człowiekiem wielkiej dobroci, wrażliwości i odwagi. Jego postać wykracza daleko poza „opowieści zimowe” i współczesny marketing – jest symbolem tego, co najprostsze
i najważniejsze: pomocy potrzebującym.

Mikołaj żył na przełomie III i IV wieku, był biskupem w Mirze Licyjskiej (dzisiejsza Turcja) i zasłynął czynami miłosierdzia, będąc obrońcą bezbronnych i pomocnikiem ubogich. Niejednokrotnie ratował ubogie rodziny, pomagał dziewczętom zagrożonym niewolą i nędzą, wykupywał więźniów, wspierał tych, którzy nie mieli do kogo się zwrócić.

W tradycji wschodniej nazywany jest „Obrońcą w potrzebie”, „Szybkim pomocnikiem”, „Cudotwórcą” – bo jego wstawiennictwo wzywano w sytuacjach granicznych: podczas choroby, głodu, burzy na morzu, a nawet konfliktów sąsiedzkich.

To dlatego jego ikony wisiały niemal w każdym domu wschodnich Karpat – od Huculszczyzny po Łemkowszczyznę.

W ikonografii wschodniej Mikołaj ukazywany jest w sposób spokojny, pełen łagodności, jako biskup niosący błogosławieństwo. Najczęściej pokazywano go z Ewangeliarzem i gestem błogosławieństwa, obok Chrystusa i Bogurodzicy, półpostaciowo, czy też pełnej postaci. Pokazywano go z ikoną Chrystusa i ikoną Matki Bożej unoszącymi omoforion (symbol jego autorytetu biskupiego); z cechami danej szkoły malarskiej – surową novogrodzką, zmiękczoną moskiewską, czy harmonijną kijowską.

W Karpackiej tradycji ikon szczególnie popularne były ikony półpostaciowe – niewielkie, domowe, przeznaczone do codziennej modlitwy.

Wzór, który stał się inspiracją dla wielu pracowni – także naszej – to ikona św. Mikołaja z Kijowa (XVII w.), należąca do klasycznej szkoły malarstwa kijowskiego.

Cechuje ją: łagodna, pogodna twarz, subtelny modelunek światła, harmonijny układ barw, elegancki omoforion z krzyżami, lekko barokowy, ale wciąż kanoniczny styl.

Ikony kijowskie łączą duchowość wczesnej Rusi z wrażliwością późniejszego baroku – dlatego są tak cenione i często powielane jako wzorce ikonograficzne.

To właśnie takie przedstawienia były w domach i cerkwiach naszej części Karpat – na pograniczu kultur, ale z jedną, spójną duchową tradycją.

Ikona przywraca nas do jego duchowego źródła.

Dlaczego ikonografia św. Mikołaja jest tak ważna dla naszej pracowni? W Pracowni Ikon Veraikon chętnie wracamy do wizerunków św. Mikołaja, bo: to święty bliski mieszkańcom Karpat, jego ikonografia jest pełna duchowego ciepła i delikatności, jest patronem ludzi prostych, rodzin, podróżnych, chorych i wszystkich „w potrzebie”, jego oblicze w ikonie jest „ikoną dobroci” – i tego nasi goście często szukają.

Ikona św. Mikołaja to piękny prezent, dar modlitwy i znak bliskości Boga.

Modlitwa do św. Mikołaja – zaczerpnięta z tradycji Wschodu

Święty Mikołaju, Cudotwórco i Obrońco,

spójrz łaskawie na tych, którzy potrzebują pomocy.
Uproś nam serce wrażliwe, odwagę czynienia dobra,
i światło, które prowadzi ku Chrystusowi.

W Pracowni Ikon Veraikon w Cisnej tworzymy ikony inspirowane tymi dawnymi przedstawieniami –
w technice tempery jajowej, z zachowaniem kanonu i duchowego wymiaru ikony.

Zapraszamy do odwiedzin pracowni, obejrzenia gotowych ikon oraz rozmowy o możliwości zamówienia ikony św. Mikołaja, dostosowanej do Waszych potrzeb – do domu, kaplicy lub na prezent.

T.B.

24/11/2025

Święto Chrystusa Pantokratora.

By Jadwiga Denisiuk In ,

Uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata kończy rok liturgiczny
i przypomina, że Chrystus króluje nie siłą, lecz miłością – nad światem, historią
i sercem człowieka. To moment odnowienia osobistego „tak” dla Jego panowania
w życiu. Ikona ta nazywana jest „Pantokrator” co znaczy dosłownie „Pan Wszechrzeczy” lub „Władca Wszechświata” (z greckiego πᾶς + κράτος). Uroczystość tę do liturgii wprowadził papież Pius XI encykliką Quas Primas w 1925 r. 

Ikona ma wymiar teologiczny: przedstawia Chrystusa jako Boga-Człowieka, który króluje, ale jednocześnie jest blisko człowieka. Jedna część twarzy bardziej ludzka, druga bardziej majestatyczną – co symbolizuje dwoistą naturę Chrystusa (boską
i ludzką).

To jedno z najstarszych przedstawień Chrystusa, które przetrwało wieki w klasztorze
św. Katarzyny na Synaju. Miejsce to ocalało dzięki ochronie plemion beduińskich, odizolowaniu pustyni i dawnemu przywilejowi bezpieczeństwa, przypisywanemu Mahometowi (specjalny dokument ochronny – „List opieki”). Dzięki temu ikona zachowała pierwotne piękno i duchowość pierwszych wieków, ukazując Chrystusa jako Pana i Króla Wszechświata. Ikona ta jest datowana na VI wiek (ok. 550–600 r.). 

To jedna z nielicznych ikon, które przetrwały okres bizantyjskiego ikonoklazmu. Ikonoklazm był okresem sporów i prześladowań w Bizancjum (VIII–IX w.), podczas którego zakazywano czci ikon i niszczono święte wizerunki. Zwolennicy ikonoklazmu uważali ikony za sprzeczne z wiarą, ponieważ sądzili, że oddawanie czci obrazom prowadzi do bałwochwalstwa – czyli czczenia dzieła ludzkich rąk zamiast samego Boga.

Uroczystość przypomina, że Jezus Chrystus jako Syn Boży i Mesjasz nie jest tylko postacią z przeszłości, lecz panuje – jest „Królem Wszechświata”. „Królestwo Chrystusa” nie oznacza typowej władzy politycznej czy świeckiej, lecz Jego panowanie nad ludźmi, czasem, historią i całym stworzeniem – w duchowym, eschatologicznym wymiarze.

To także wezwanie do życia w pełni jako uczniowie Chrystusa-Król: aby Jego panowanie miało realny wpływ na nasze życie, rodzinę, społeczeństwo, a nie było tylko obrzędem. 

Uroczystość zaprasza, by zapytać: Czy Chrystus naprawdę króluje w moim życiu?
W modlitwie, decyzjach, relacjach? Ikona pomaga zatrzymać się i pozwolić Jego światłu wejść w codzienność.

Pracownia Ikon Veraikon z Cisnej od lat czerpie z klasycznego wzorca Pantokratora z Synaju.
To dla pracowni fundament tradycji, punkt odniesienia i inspiracja do tworzenia ikon wiernych duchowi pierwszych wieków chrześcijaństwa.

Piękna Modlitwa inspirowana ikoną z Synaju

„Twoje Królestwo, Panie, nie jest z tego świata,
lecz jest w sercu każdego, kto kocha, przebacza i służy”.

Zapraszamy do Naszej Pracowni Ikon VERAIKON” w Cisnej, gdzie ikona ta jest w stałej ekspozycji. Chętnie podejmiemy się jej namalowania na Państwa zamówienie. 

TB

18/04/2025

By Jadwiga Denisiuk In , ,

Wielkanoc to święta pokoju, miłości, a szczególnie nadziei. Niech Zmartwychwstanie Pańskie będzie dla Was źródłem siły i radości każdego dnia. W ten święty czas niech Pan obdarzy Was łaską wiary, głębokiego pokoju i duchowego odrodzenia.

Nasze życzenia kierujemy do obecnych i przyszłych Przyjaciół naszej Pracowni Veraikon, do Gości którzy odwiedzają nas w Cisnej, na Facebooku i na tej stronie.

Zespół Pracowni Veraikon